Voorzang DNPS 24:1-3 (de aarde is met al wat leeft) Votum en groet Opw.407 O Heer, mijn God Gebed Kinderlied+kindermoment Tekst Prediker 5:1 (lees ik) Job 37:14-38:15 (schriftlezer) NLB 850: 1,2,4 en 5 (Geen taal bij machte u te meten) Niet bekend, maar ook niet moeilijk, lied past bij job-lezing Jes 40:12-28 (schriftlezer) NLB Ps 139: 8, 10, 11 Preek ELB 343:1-4 = GK 145 (Heer onze God, hoe heerlijk is uw naam) Gebed Kinderen komen terug NLB 340b Geloofsbelijdenis Collecte Opw 770, Ik zal er zijn (Sela) Zegen

Geliefde gemeente van onze Heer Jezus Christus,

Ik zie ik zie wat jij niet ziet?!

Als je rondkijkt in deze wereld kun je vele kleuren zien.
Alleen al de verschillende tinten groen in de bomen,
kan ik van genieten. Veelkleurigheid is iets moois wat God geeft.
Dat geldt ook voor onze karakters.
We zijn veelkleurige mensen. Niemand is hetzelfde,
en da’s maar goed ook.

In al die veelzijdigheid laten we iets van God zien, geloof ik.
God is zo groot, zo oneindig,
onze diversiteit weerspiegelt daar iets van.
Het zijn facetten van Gods glorie.

Een facet is een vlakje op een diamant.
Als je er met wit licht doorheen schijnt,
zie je de kleuren van regenboog verschijnen.
Jouw kleur, mijn eigenheid,
als het goed is, zijn het stukjes die voortkomen uit Gods witte licht.
Als facetten van Gods glorie, herkennen we een stukje van God in de ander.

—- Maar dat roept ook vragen op.
Want wat zien we dan? En kunnen we alles van God zien?
Want God is zo groot, zo oneindig,
vaak genoeg schijnt Gods licht niet door mijn troebele leven.
Is Gods licht zichtbaar, kan dat wel?

Kijk naar de kleuren:
Rood tot violet, de kleuren van regenboog kan een oog zien.
Maar infrarood en ultraviolet, van röntgen tot magnetron–stralen,
onze zintuigen kunnen dat niet waarnemen.
Niet alleen van God zien we niet alles, maar ook van elkaar niet.
Want hoe komt het toch, dat je soms je best doet,
maar je goede intenties niet uit de verf komen,
je prestaties bleek lijken, niet zo glanzend maar een beetje mat …

Zo kwam ik bij een bijzondere kleur. Nouja, het is niet echt een kleur.
Het gaat eigenlijk over wat onzichtbaar is.
Vanmorgen wil ik het hebben over wat verborgen is.
Niet dat ik weet wat verborgen is.
Daar zit een paradox; het raadsel waar de gelezen teksten over gaan.
Er zit zó’n oneindige grootheid in God.
Hij is zó anders, zó totaal van een andere categorie dan ik,
het kan gewoon niet kloppen dat ik Hem zou begrijpen.
Dat is wat Prediker bedoelt: “God is in de hemel, en jij bent op aarde.”


God is verborgen. Hoog in de hemel. – … Het schept afstand hè?
als ik dat zo zeg … Verlang je niet juist naar de nabijheid? Ik wel.

En je mist die nabijheid soms ook. Bij kleuren die vloeken bijvoorbeeld.
De grauwe ravage van de overstroming in Nepal.
Als de anders goed doorbloede huidkleur van een geliefde,
steeds valer wordt, tot het lijkbleek zal zijn.
Er zijn kleuren die vloeken. Ik mis dan het licht.
Ik wil niet dat God in de hemel is, hij is hier nodig! (wacht)

Daarom is kerst zo’n diep mooi feest.
Niet het stereotype groen–rood–witte cliché,
maar de betekenis die erachter zit:
Dat iets van dat verborgene dichtbij komt,
het onzichtbare zichtbaar wordt.
God onthult zich, ‘t is een openbaring hoe hij is.
Dat is wat we willen: Hem zien en kennen;
hem vasthouden, ervaren en begrijpen.
God zelf is bij ons gekomen. Hij heeft kleur bekend en onder ons gewoond.

Toch zegt Jezus vlak na zijn opstanding tegen Maria: Joh 20:17
“Houd me niet vast, Ik ben nog niet opgestegen naar de Vader.
Ga naar mijn broeders en zusters en zeg tegen hen dat ik opstijg naar mijn Vader,
die ook jullie Vader is, naar mijn God, die ook jullie God is”

Houd me niet vast. En Jezus ging weer naar de hemel.
Zijn leerlingen turen een tijdje na. Maar een wolk verbergt hem:
“God is in de hemel, en jij bent op aarde.”

Prediker noemt de woonplaatsen van God en mensen: hemel en aarde.
We hebben nog niet alles van onze planeet helemaal verkend,
we kennen niet elk dier of plantensoort die hier leeft,
En hoog in de hemel; dat is helemaal anders.
Er is zoveel voor ons verborgen.
Prediker zet hemel en aarde tegen over elkaar:
als een elementair verschil tussen lucht en stof.
En in alles voel je de afstand. God ligt fysiek en mentaal buiten je bereik.
Soms is het zelfs zover verwijderd als het oosten is van het westen.
Hoog en ver weg, dat is niet de nabijheid die we zo verlangen.
“God is in de hemel, en jij bent op aarde.”
Het enige wat ze met elkaar gemeen hebben,
is dat beide door God zijn gemaakt.

Hij is de schepper: met afstand het grootst denkbare wat bestaat.
Als je dan nadenkt over hoe God alles heeft gemaakt,
dan valt ons idee van maat en afstand helemaal in het niet.
In Job zegt hij het zo: Job 38:14
“Als klei waarin een zegel wordt gedrukt, zo krijgt de aarde vorm.
haar oppervlakte wordt gedrapeerd als een kleed”

Het is ontzagwekkend hoe God zijn stempel drukt op de wereld.
Of die bekende woorden van Jesaja: Jes 40:12
“Wie heeft het water van alle oceanen in zijn handpalm?
Wie heeft de Alpen en de Rocky Mountains en wat niet al,
op zijn weegschaal gehad?”

Zoals je amandelen of walnoten op je zelfgebakken koekjes drukt,
plaatst God eilandjes hier en daar.
Zoals je deeg kneedt, stuwt hij bergketens op.
Als een snufje kaneel op de appeltaart, worden de sterren uitgestrooid.
God gaat in wie hij is, compleet voorbij de grenzen van de kosmos,
oneindig veel oneindigheden groter.
Niet in onze standaard eenheden uit te drukken.
De grootheid van God, daar kun je je ongemakkelijk bij voelen.
Jesaja meet het uit, want hij wil dat je je klein voelt.
Bij Job gebeurt precies hetzelfde: Job 37:22b,23a
“huiveringwekkend is de luister waarin God zich hult.
De Ontzagwekkende, die we niet kunnen vatten, is groot ( …)”

Beide doen dat ook in de vorm waarin ze spreken.
Al die vragen, (Wie mat het water?, was jij het?
En, waar was jij Job); vragen die denderen en doordreunen,
met de bedoeling dat je met de mond vol tanden staat.
Daar zit ook een kant aan die autoritair en vervelend overkomt,
en misschien heb je dat ook zo gevoeld toen we teksten lazen:
Het is alsof je op je plaats wordt gewezen: ken je plek!
Prediker zegt: “dus moet je spaarzaam met je woorden zijn” ,
en dat klinkt als: hou je mond, geen ge–maar.
En dan voel je je snel een klein kind.

Volgens mij zijn er dan twee reacties mogelijk.
Of je kruipt gedwee in een hoekje, buigt je hoofd.
Of je komt in opstand tegen het gezag, en gaat er tegen in.


Laat ik met dat laatste beginnen: dat in opstand komen.
Je komt de reactie tegen: God als het zo moet …
Dat is soms een doorleefd gevoel van onrecht:
Vader, dat gaat zo toch niet.
De wereld zucht, en we hebben het nodig dat u mee zucht.
Die hartekreet: Kom spoedig!

Het kan ook een vorm van twijfel of pijn zijn:
God als het zo gaat … dat vind ik zo moeilijk.
Soms wordt dat een vorm van puberen tegen God de Vader.
Afzetten, grenzen zoeken …
Je kan het door twijfel of pijn ook kwijtraken:
Als het zo gaat … dan zal je wel niet bestaan.

In die vormen kan iets zitten van: God ik wil het begrijpen.
En alleen als ik het begrijp kan ik het aanvaarden.
Dat is de opstand die ik hier bedoel.
Het is niet per se tegen God zelf,
maar het idee dat we God kunnen snappen.

… Maar dat kunnen we niet! Mijn en jouw kennis schiet te kort.
Ik geloof dat we het echt moeilijk vinden om dat te accepteren.
Want we houden van duidelijkheid, van de waarheid,
en we houden er al helemaal van om de waarheid aan je kant te hebben.
Het is fijn om te weten hoe het zit, geruststellend om God te begrijpen.

En dan zijn we ook nog eens zo mooi gemaakt, met een verstand,
om de wereld beneden te verkennen, te ontdekken,
en om woorden te vinden voor alles wat we boven zien.
Wat een vooruitgang maakt de wetenschap,
weer nieuwe insectensoorten, kikkers, planten ontdekt.
En techniek die zich maar blijft ontwikkelen;
de nieuwste mac–mini kan nog beter met AI werken.
Misschien gaat het je te snel —- maar ook dát is veelkleurigheid:
bij goed gebruik is ook techniek een facet van Gods glorie.
Knappe koppen die ontdekken wat bedekt, verborgen, was.
De bijbel deelt dat optimisme.
Psalm 8: God heeft de mensen bijna goddelijk geschapen.
Hij heeft ooit zelfs over de mensen gezegd: Gen 11:6
“Alles wat ze verder nog van plan zijn, ligt nu binnen hun bereik”

Alleen, God zei dat zo rond de toren van Babel.
Weer zo’n moment dat je je op je plek gezet voelt.
Proberend om hoog te klimmen, grijpt God in. Dan spreekt Hij van boven.
De woorden worden verward. En wij komen niet hoger.
Ons spreken van beneden komt niet verder dan een on–affe toren,
ons beste denkwerk is een ruïne.

Maar accepteer je dat? Of voel je hier ongemak bij, weerstand.
In onze protestantse traditie zit iets optimistisch,
over wat we kunnen kennen van God.
En we pluizen prachtige theologische bouwwerken na,
en we zijn zo zeker van onze waarheid —-
dat geen stroming in het christendom zo vaak gescheurd is als de onze.
We weten het zó goed, dat we ons denkwerk verwarren met Gods waarheid.
Is onze traditie dan de enige en volledige waarheid?

Daarom is het zo belangrijk om de hele traditie te kennen.
In brede zin: een regenboog aan kleuren.
Nee, niet elke optie is goed, niet alles is OK.
Maar het witte licht waaiert wel uit.
Dat erkennen helpt om verbonden te zijn met de wereldwijde kerk,
van alle plaatsen, door alle tijden. En bewaart ons voor de overmoed
in je eentje de waarheid in pacht te hebben.

“Hebben we het dan vroeger verkeerd gedacht?”
De vraag is goed en eerlijk, maar soms verraadt de vraag
dat we het te belangrijk vinden wat we denken:
juiste meningen, dat alleen mijn manier klopt, dat ik alles op een rijtje heb.
Alsof God in ons kleine koppie zou passen …

Maar God is in de hemel!
Er is zoveel verborgen. Ik ken hem niet,
en als ik hem zou kennen, zou ik niet durven spreken van ontzag.
En natuurlijk kennen we hem wel,
en ben ik als een kind zo blij, dat hij zichzelf onthult, openbaart.
Maar dat betekent nooit dat ik hem op zak heb.
—- Als je iets voor school goed hebt geleerd,
dan beheers je de materie, dan ben je vertrouwd met de stof.
Maar ben je vertrouwd met God,
dan weet je zeker dat hij groter is dan je denkt,
dan beheers je hem niet, maar laat je hem heersen,
ook als het jou niet past.
Want wat ik weet van God, en wat ik ervaar van God,
is niet alles wat er van God te weten en ervaren is.
Ik weet dus niet alles. Ik zal nooit het overzicht over God hebben.

Aanvaard je God, ook als al je zekerheden onder je wegvallen?
Als je geloofszekerheden bevraagd worden, valt je geloof dan om?
Maar misschien heb je dan niet in God geloof, maar in je eigen idee van God.
En als je God een periode niet meer ervaart, raak je dan in paniek?
Maar misschien geloof je dan meer in je eigen gevoel, dan in Hem.
Aanvaard je God, met alleen maar geloof.
Blind geloof, omdat we zoveel niet zien.
“Het geloof is de zekerheid van wat je hoopt,
het bewijs van wat je niet ziet.”
Hebr. 11:1

Tot zover over de reactie van opstand.
Een vorm van hoogmoed, die het gevoel geeft van zekerheid en controle.
Maar soms is het gewoon ongeloof.


Maar is die andere reactie dan wel goed?
Gedwee noemde ik dat …
Het lijkt ook op wat Prediker zegt. Hij beschrijft dat grote verschil:
“Want God is in de hemel en jij bent op aarde”
En dan is dit zijn conclusie: “dus moet je spaarzaam met je woorden zijn.”
Ook bij Job gebeurt zo iets.
Is hij haast zo brutaal geweest om te zeggen:
ik was niet fout, daarom roep ik God ter verantwoording; –
maar dan komt hij God tegen, en dan zegt hij: Job 40:4–5
“Ik ben onaanzienlijk. Wat zal ik u antwoorden?
Ik leg mijn hand op mijn mond.
Ik heb eenmaal gesproken en zeg niets meer,
tweemaal —- en doe er het zwijgen toe.”

En best bijzonder, je zou denken dat God na zulke woorden,
van inkeer en inzicht gas terug neemt.
God heeft Job waar hij hem hebben wil, zou je denken.
Maar in zijn ondoorgrondelijke wijsheid,
gaat God er nog een keer vol overheen.
Hoofdstuk 40 en 41 is dat, dat hebben we niet gelezen.
En weer zegt Job: Job 42:2–6
“Ik weet dat niets buiten uw macht ligt en geen enkel plan voor u onuitvoerbaar is.
Wie was ik dat ik, door mijn onverstand, uw besluit wilde toedekken?
Werkelijk, ik sprak zonder enig begrip,
over wonderen, te groot voor mij om te bevatten.
“Luister,” zei ik, “dan zal ik spreken, ik zal u ondervragen, zeg mij wat u weet.”
Eerder had ik slechts over u gehoord, maar nu heb ik u met eigen ogen aanschouwd.
Daarom herroep ik mijn woorden en buig ik mij,
zoals ik hier zit in het stof en het vuil.”

Is dit de nederige reactie waar het God om is te doen?

Je kan helemaal stil vallen hè? “God is in de hemel, en wij hier op aarde.”
—- Maar wat ik mooi vind aan het verhaal van Job,
is dat het helemaal niet Gods doel is om Job het zwijgen op te leggen.
Hierna zegt God, dat hij vooral woedend is op z’n vrienden.
Boos, om hun grote woorden, dicht–getikte theologische systemen,
waarmee ze eerst God maar ook Job onrecht hebben gedaan.
Ze hebben niet juist over God gesproken, “zoals mijn dienaar Job” Job 42:8
Wat betekent die zin? – Job heeft dus wél goed gesproken.
Weet je wel hoeveel ruimte dat geeft?
Je mag zoeken, twijfelen, schoppen, puberen.
Hij geeft alle ruimte voor zijn waaromvragen aan God.
Zoals een puber misschien wel eens de grens opzoekt of erover gaat.
Maar tegelijk: zoek maar, schreeuw maar, kom maar op,
ook als je pijn hebt, je houdt niet op mijn kind te zijn.
Job hield een diep verlangen naar recht en naar God.
Hij ervoer hoe ver weg God was.
Dat mag je zeggen. Dat is juist spreken.
En het is niet de bedoeling dat we stil vallen.
Maar als we wat zeggen, laat het dan spaarzaam zijn, noemt Prediker het.
Bescheiden, behoud iets van de verwondering.

Dat zie je ook terug in Jesaja.
De grootheid van schepping maakt je niet stil.
Er klinkt ontzag en bewondering door in Jesaja’s woorden:
En dat zijn woorden die gezegd moeten worden, door ons,
geen stilte, maar beleden: Jes 40:25,26,28
“Met wie wil je mij vergelijken, zegt de Heilige,
aan wie ben ik gelijk te stellen?
Kijk omhoog: wie heeft dit alles geschapen?
Hij laat het leger sterren voltallig uitrukken, hij roept ze bij hun naam, een voor een;
door zijn kracht en onmetelijke grootheid ontbreekt er niet één. ( …)
Een eeuwige God is de HEER, schepper van de einden der aarde.
Hij wordt niet moe, hij raakt niet uitgeput,
zijn wijsheid is niet te doorgronden.”

Ontzag en bewondering hoor je hier. De bedoeling is niet een autoritair:
je moet je plek kennen, en stil zijn.
Maar juist: Je moet God kennen,
en dan zul je stil worden van ontzag, maar niet stil kunnen blijven.


“Wees niet te haastig met je woorden
en doe God niet overijld met heel je hart geloften.
Want God is in de hemel en jij bent op aarde,
dus moet je spaarzaam met je woorden zijn.”
Dat zei Prediker.

God is zo groot. Veel is een mysterie, een deel is verborgen.
Het is alsof Prediker zegt: als je je hart geeft, weet dan wat je doet,
weet met wie je te maken hebt, als je iets zegt.
Je kunt er zo voorzichtig van worden,
dat je niets meer durft te zeggen of te geloven.
Maar spaarzaam zijn, betekent niet stil zijn.
We hoeven niet het verborgene te kennen
om te weten wat we moeten zeggen.
En in geloof laat God ook iets van zich zien.
Straks zingen we woorden van Sela:
‘onnoembaar aanwezig, deelt u mijn bestaan’
Dat is eigenlijk het verborgene, maar toch aanwezig:
Ik zie ik zie wat jij niet ziet.
Je ziet het met geloof. En God ziet ons,
of we nu genieten van de regenboog,
of als alle kleur uit ons gezicht is getrokken van verdriet.
Zonder dat ik hem claimen kan, maar Hij wil erbij zijn.
Weten dat God groter is dan we onder woorden kunnen brengen,
is al alle eer die hij verdient.

De woorden van Job en Jesaja zijn bedoeld om ons respect voor God
te laten groeien, om hem te vereren, te bewonderen.
Als het Paulus een keer tijdens het schrijven hem boven de pet gaat,
gebruikt hij een citaat uit Jesaja 40, wat we hebben gelezen,
om zijn bewondering en aanbidding voor God te uiten.
Daar wil ik mee afsluiten, het einde van Romeinen 11: Rom. 11:33–36

“Hoe onuitputtelijk zijn Gods rijkdom, wijsheid en kennis,
hoe ondoorgrondelijk zijn oordelen en hoe onbegrijpelijk zijn wegen.
‘Wie kent de gedachten van de Heer, wie was ooit zijn raadsman?
Wie heeft hem iets gegeven dat door hem moest worden terugbetaald?’
Alles is uit hem ontstaan, alles is door hem geschapen, alles heeft in hem zijn doel.
Hem komt de eer toe tot in eeuwigheid. Amen.”

online delen:

tag anders grootheid schepping verborgen Veelkleurigheid Job

Meer preken uit Prediker